Rotterdam, de kubuswoningen

Kubuswoningen in Rotterdam

Rotterdam, de kubuswoningen bij Blaak

Rotterdam, de kubuswoningen bij Blaak

De kubuswoningen in Rotterdam hebben de vorm van een gekantelde kubus op een paal, dit noemen we ook wel een paalwoning of boomwoning genoemd. In de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn er kubuswoningen gebouwd door de Nederlandse architect Piet Blom in Helmond en Rotterdam. Zijn basisidee, dat er gebouwd wordt op kolommen, zodat de ruimte onder de bebouwing openbaar kan blijven, was geïnspireerd door Zwitsers-Franse architect en stedenbouwkundige Le Corbusier.

In de kubuswoningen van Blom zitten drie woonlagen: onderin het zogenoemde straathuis met een keuken en een woonkamer, tussenin het hemelhuis met ruimte voor studeer- en slaapkamers, en bovenin de loofhut, een driezijdige piramide met plaats voor een serre, een balkon of een bescheiden tuintje. In de zeshoekige kolom waarop de woning rust, bevinden zich de entree en het trappenhuis.

Het concept

In de jaren 70 van de 20e eeuw wilden architecten met inspraak van de bewoners en andere gebruikers mensvriendelijke woonwijken maken als reactie op het grootschalig en een grijze modernisme van de architectuur van de wederopbouw na WOII. Piet Blom, structuralist en adept van Aldo van Eyck ging ervan uit dat grootschalige bouwwerken op ’s mensen maat moesten gebouwd worden door ze op te bouwen uit kleinschalige herkenbare elementen.

De kubuswoningen in Rotterdam

De 38 kubuswoningen boven de Blaak nabij de Oude Haven in Rotterdam zijn gebouwd tussen 1982 en 1984, na een eerste presentatie van de plannen in 1978. Het ontwerp is een variant op de Helmondse kubuswoning. Het viaduct op één hoog heet officieel de Overblaak, maar het hele complex staat bekend als het Blaakse Bos. Het complex omvat naast de kubuswoningen ook enkele grotere kubussen, een woontoren die bekendstaat als Het Potlood en een woonflat. De naam van het complex verwijst naar de visie van de architect, waarin elke woning een boom voorstelt en het totale complex een bos. Het idee was een soort dorp in de grote stad, een veilige omgeving waarin diverse functies waren ondergebracht. Winkels, bedrijfjes, een school en speelruimte voor kinderen beneden op het verkeersvrije wandelgebied en wonen daarboven. De interactie tussen het private en openbare leven kan volgens het idee bijzonder groot zijn vanwege de schuine ramen in de huizen.

Naast als dorp in de stad was de Overblaak in stedenbouwkundig opzicht bedoeld als de primaire verbinding voor voetgangers tussen het Centrum en de Oude Haven. Deze route bleek echter in de praktijk te omslachtig waardoor voetgangers alsnog de drukke verkeersader Blaak oversteken en de door Blom beoogde levendigheid op de Overblaakpassage uitbleef. In 2009 werden de twee grote kubussen aan de zuidzijde getransformeerd tot een Stayokay hostel met 250 bedden, waardoor 25 jaar na de bouw van de kubussen de door Blom gekoesterde levendigheid in het wandelgebied alsnog verwezenlijkt is. Voor de grote kubus aan de noordzijde die al een aantal jaren leegstaat ontwikkelt men plannen voor een woongebouw met gemeenschappelijke voorzieningen, bedoeld voor kwetsbare doelgroepen. Tussen de Kubuswoningen zijn kleine winkeltjes en het Schaakstukkenmuseum te vinden.

De kubuswoningen zijn in particulier bezit en worden bewoond. Het is onbekend of het verloop afwijkt van de conventionele huizenmarkt. Vanwege de locatie boven een drukke autoweg zijn alle loofhutten uitgevoerd als gesloten kamers met kantelramen. De grotere kubussen huisvesten een amusementscentrum, kantoren en studio’s. Een van de woningen, de Kijk-kubus, fungeert als een publiek museum over het leven in en inrichten van paalwoningen.

Enkele bijnamen voor de kubuswoningen

Rotterdammers zijn o zo creatief al het gaat om het verzinnen van bijnamen. Dit zijn enkele bijnamen voor de kubuswoningen:

  • Blom’s Huubkube(ke)lubus
  • Huubkuberkluber
  • Blom’s komkommer en kwel-project
  • Blaakse Bos(je)

Ook bij de Tour de Crime door Rotterdam brengen we een bezoekje aan de kubuswoningen