Rotterdamse Singels, Westersingel Mauritsweg in 1904

De Rotterdamse Singels en de schonere stad

De Rotterdamse Singels zijn onlosmakelijk verbonden met het Waterplan van Nicolas Rose. Dit Waterplan had als doel de waterhuishouding te saneren en de hygiënische omstandigheden te verbeteren. Het water in Rotterdam was vies en vervuild en daarom stonk het enorm in de stad in de eerste helft van de 19e eeuw. Dit gebrek aan hygiëne was ook de oorzaak van de cholera-epidemie in 1832. Maar gelukkig, was daar Nicolaas Rose…

Nicolaas Rose

Nicolaas Rose, de man van Rotterdamse Waterproject

Nicolaas Rose, de man van Rotterdamse Waterproject

Willem Nicolaas Rose (Cheribon, 8 januari 1801 — Den Haag, 9 oktober 1877) was stadsarchitect van Rotterdam van 1839 tot 1855 en hij heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van Rotterdam vanaf 1839. Hij ontwierp zo’n 150 gebouwen, waaronder een feestzaal waarvan pianist Franz Liszt de onovertrefbare akoestiek heeft geroemd en een concertzaal in de Doelen. Het leverde alleen tijdelijk roem op. Slechts een handvol van zijn bouwwerken staat nu nog overeind.

In 1841 kwam Rose met een plan om een einde te maken aan de steeds terugkerende cholera-epidemieën als gevolg van de onvoldoende hygiënische omstandigheden in het overbevolkte Rotterdam. Het zeer ambitieuze Waterproject voorzag in het scheiden van de Schie en de Rotte van de stadswateren, het slaan van drinkputten, de aanleg van nieuwe singels, die regelmatig met vers water zouden worden doorgespoeld en het verplaatsten van de slachterijen naar een terrein aan de rand van de stad.

Het Waterproject

Het Waterproject stamt uit de tijd dat het water in de Rotterdamse grachten en vaarten drie functies had:

  • de afvoer van regenwater en huishoudelijk afvalwater;
  • een stortplaats van afval en;
  • de bron van het drinkwater.

Het ontwerp van Rose uit 1841 werd door de Rotterdamse gemeenteraad als te duur beschouwd, waardoor werd besloten om enkel het westelijk deel uit te voeren. Nadat in de jaren erop cholera-uitbraken maar bleven komen, werd in 1854 besloten om een herziene plan alsnog in voor het gehele gebied uit te voeren.

Rotterdamse Singels, Waterproject uit 1854

Het Waterproject uit 1854

Pas in 1862 werd begonnen met de aanleg van de singels. Deze werden voltooid door een latere opvolger van Rose, G.J. de Jongh. Door uitvoering van het Waterproject werden twee singel-complexen in de polders rond de stad aangelegd met aan het einde van de singels een gemaal. Vers water werd ingelaten vanuit de Nieuwe Maas. Dit water spoelde door de grachten en vaarten naar het lager gelegen polderniveau en werd via de gemalen weer terug gepompt in de Nieuwe Maas.

De singels werden aangekleed door de bekende landschapsarchitecten Jan David Zocher en zijn zoon Louis Paul Zocher en vormden een aantrekkelijke woonomgeving voor de bovenlaag van de Rotterdamse bevolking. En waar kennen we beide heren nog meer van? Vader en zoon ontwierpen onder andere in 1852 het Park in Rotterdam en in 1864 het Vondelpark te Amsterdam. Door het Waterproject verbeterde de kwaliteit van het oppervlaktewater in Rotterdam aanzienlijk en nam ook de enorme stankoverlast sterk af. Het probleem van de cholera-uitbraken was echter nog niet geheel opgelost. In 1870 werd daarom de Gemeentelijke Drinkwaterleiding Rotterdam opgericht en in 1883 werd begonnen met de aanleg van gemeentelijke rioleringen.